اسد الله معطوفى
386
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
را تعمير نمود ، بنام كاخ آقامحمدخانى معروف شدند . ساختمان سپاه فعلى شهر گرگان آخرين بناى باقىمانده همين مجموعه است . در دوران اين سلطان صفوى ، در قبرستان محله سبزه مشهد استراباد كه در آن عهد در محله ميدان شور قرار مىگرفت ، منارهاى ساخته شده بود كه كتيبهاى به تاريخ 1055 ه را بر خود داشت و در آن آمده بود : « مناره توسط حاجى مقرى فرزند حاجعلى جرجانى بنا گرديده است » . 17 اين محله بعدها به گذر نقارچيان معروف گشت ، زيرا عدهاى نقارهچى را در دوره قاجار در اينجا مقيم كرده بودند تا به مناسبتهاى مختلف بر فراز منارهء آن نقاره بزنند . پس از شاه عباس دوم ، شاه سليمان ( 1077 - 1105 ه . ق ) ، سلطان حسين ( 1105 - 1135 ه . ق ) و شاه طهماسب دوم ( 1135 - 1144 ه . ق ) بقدرت رسيدند . در زمان اين شاه آخرين اوضاع ايران بقدرى آشفته و پريشان شده بود كه افغانها بسيارى از نقاط را متصرف و به سوى پايتخت سرازير شده بودند . در اين ميان گروهى از سرداران نواحى و ايالات مختلف از جمله فتحعلى خان ( پدربزرگ آقامحمد خان قاجار ) از استراباد به همراه قشون به سوى اصفهان رهسپار شده بودند تا شايد بتوانند پايتخت را از اشغال بيگانگان افغانى نجات دهند . فتحعلى خان سپاهى جرار از مردم منطقه حكومت خودش يعنى استراباد ، قاجارها و تركمانان جمعآورى كرده بود . 18 اما كارى از پيش نبرد و اندكى بعد با فشار و هجوم سپاه افاغنه و تصرف پايتخت ، طهماسب در شوال 1139 به سوى استراباد آمد و به همين فتحعلى خان پناه آورد . آنها در اين شهر گروهى از جنگاوران و سواران مسلح استراباد ، چهارده كلاته هزار جريب ، قاجار ، گرايلى ، حاجيلر ، فندرسك ، كتول ، تراكمه يموت و انزان را سازماندهى كرد تا دست به اقدامات عاجلى بزنند . اما با جمع شدن 30000 نفر از نيروهاى يادشده تصميم گرفتند ابتدا به سوى مشهد رفته و عليه ملك محمود وارد نبرد شوند . 19 در آنجا هم كارى از پيش نبردند ، زيرا اندكى بعد ، توطئهاى كه منجر به قتل فتحعلى خان در مشهد شد ، قسمتى از سپاه او به استراباد بازگشتند و در اين ناحيه غوغائى بر پا كردند . عدهاى اين مرگ را منتسب به نادر قلى ( نادر شاه افشار آينده ) يكى از سرداران ديگر طهماسب و رقيب فتحعلى خان نموده بودند . در چنين شرايطى مدتى رحيم خان گرايلى و مدتى هم الله قلى خان قاجار را به حكومت استراباد منصوب كردند كه اينها هم حدود سال 1140 بر سر قدرت ، اين خطه را به جنگ و خونريزى كشاندند طوريكه : « اهل محلات خون